Barmoeders, deel 1: Fabienne van In Het Sas

271

Rookverbod, alcoholcontroles, witte kassa’s, hipsterkoffiebars. De cafécultuur in ons land staat onder zware druk. Overal in Vlaanderen gaan cafés op de fles. Er zijn vandaag 15.000 kroegen minder dan twintig jaar geleden. Maar de aanhouders winnen. In deze nieuwe reeks gaan we langs bij vijf cafébazinnen die al decennia in de stiel zitten. We beginnen onze kroegentocht in het Waasland, bij Fabienne De Bock, al 44 jaar achter de toog van café In het Sas in Kallo.

Op de dag van de plechtige communie van Fabienne De Bock, toen twaalf jaar, was er koers in Vrasene, een dorpje in het Waasland tussen Beveren en Sint-Gillis-Waas. De communicanten waren de kerk nog niet buiten of Elsa, de moeder van Fabienne, zei tegen haar dochter: “Ik heb je hulp nodig in het café. Doe die chique kleren uit, trek iets anders aan en kom mij helpen achter de toog.” 55 jaar later staat Fabienne nog altijd achter de toog. Weliswaar niet meer in café Harmonie van haar moeder in Vrasene, maar al bijna 45 jaar in café In het Sas, een goede negen kilometer naar het noordoosten, in Kallo, een andere deelgemeente van Beveren. Want als cafédochter trouwde ze in 1970 met André Heyndrickx, telg van een in Kallo notoir cafégeslacht.

In het Sas bestaat dit jaar 145 jaar en was al die tijd in handen van dezelfde familie. “In 1868 hebben ze hier recht tegenover een suikerfabriek gezet”, vertelt Fabienne. “Het Fabienne, haar man André en een stamgast. café kwam een jaar later. Naast de fabriek en het café ligt de Melkader, een waterloop die nog een restant is van een oud krekengebied. Andrés overgrootvader kon niet direct op een naam voor zijn nieuwe café komen. Toen zei de baas van de fabriek: ‘Noem het café In het Sas.’ Hij was namelijk van plan om een sluis te bouwen tussen de Schelde en de Melkader, zodat hij zijn bieten makkelijker kon laten aanvoeren. Dat sas is er wel pas meer dan 100 jaar later gekomen.”

Fabienne lacht, want het sas, dat in 1990 officieel in gebruik werd genomen, is met zijn lengte van 360 meter en breedte van 48 meter een tikkeltje groot uitgevallen voor de aanvoer van suikerbieten. De Kallosluis was de grote gangmaker van de boom van de Waaslandhaven, de uitbreiding van de Antwerpse haven op de linkeroever van de Schelde. En die Waaslandhaven was op haar beurt de grote gangmaker van de boom van café In het Sas. “Ik ben hier gekomen in 1970. De suikerfabriek sloot wel zijn deuren, maar dat deerde niet, want hier bewoog van alles. Dokken werden gegraven, fabrieken gebouwd. Ook de kerncentrale van Doel werd toen in gebruik genomen. En iedereen die daar naartoe ging, moest mijn deur passeren. De bedrijvigheid was massaal. En al die mannen hadden grote dorst. 38 cafés waren er toen nog in Kallo. In onze straat alleen al waren er veertien. Nu zijn er in heel Kallo nog maar vijf. Het volk kwam van overal. Franse en Duitse fabrieken vestigden zich hier en die brachten dikwijls ook hun eigen werkvolk mee. Talen kende ik niet – op school had ik alleen maar goede punten gehaald in voordragen, zingen en turnen – maar toch kon ik iedereen vlot bedienen. Gsm’s bestonden niet, dus kwamen al die mannen in mijn café ook met het thuisfront bellen. Ik stond dan naast de telefoon te timen hoelang ze bezig waren. André had een vaste job op het gemeentehuis van Kallo. Tijdens zijn middagpauze kwam hij wel meehelpen, want al die mannen vielen hier binnen tijdens hun schaft. Het was tappen, tappen, tappen. En elk kregen ze ’s middags van mij drie pinten, nooit méér. Want als ik er vier gaf, bleven ze hangen.”

De bazen hebben dat altijd geapprecieerd. In het Sas is dan ook een van die cafés waar werkvolk en directeurs, dokwerkers en natiebazen, zij aan zij aan de toog staan. Zelfs ‘den uts’, Fernand Huts, die met zijn Katoen Natie 11.000 mensen in dienst heeft – “ne specialen, maar nen toffen”, aldus Fabienne – is nog niet zo lang geleden eens met 100 man binnengevallen. “We hebben ze allemaal een boterham gegeven.”

Lees verder in P-magazine, ook beschikbaar op Android en iPad.
Foto: Jelle Vermeersch
Tekst: Patrick Vincent

REACTIES

Lees ook Meer van deze auteur